Kiểm toán dự án đầu tư xây dựng

https://i0.wp.com/www.thanhcong.com.vn/Uploads/Picture2.jpgNhư chúng ta đã biết về yêu cầu 3 E của một dự án đầu tư:

–  Tính kinh tế của dự án (Economy): Chi phí bỏ ra ít nhất nhưng vẫn đạt được các chỉ tiêu đã đề ra trên 2 phương diện: Số lượng và chất lượng.

–  Tính hiệu quả của dự án (Efficiency): Khi hoàn thành phải đưa vào vận hành và đáp ứng, đáp ứng vượt mức các chỉ tiêu đã đề ra trong đề án đã được phê duyệt khi đầu tư dự án, trên  góc độ phát triển xã hội, trên góc độ kinh tế.

– Tính hiệu lực của dự án (Effectiveness): Việc thực thi tất cả các qui định mà dự án phải tuân thủ cả về thời gian, mục tiêu và các điều kiện ràng buộc về qui trình, thủ tục, tính pháp lý…đã được ghi trong Quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền, việc thực thi các điều khoản đã cam kết giữa các bên liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện dự án.

Theo kết quả tại hội nghị làm việc với  chuyên gia Kiểm toán Nhà nước Đức về kiểm toán lĩnh vực đầu tư, xây dựng tại CHLB Đức, cho thấy hiện tại việc kiểm toán tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả của dự án đầu tư được coi trọng và phổ biến, việc kiểm toán được thực hiện trước, trong và sau khi xây dựng công trình, cụ thể:

Kiểm toán tính kinh tế, được triển khai ở từng bước công việc, tổng hợp để so với mục tiêu, đồng thời kiểm toán  mục tiêu được phê duyệt về tính kinh tế,  so với chuẩn mực để đưa ra ý kiến. Việc kiểm toán được triển khai từ khảo sát, thiết kế, lựa chọn phương án thiết kế, biện pháp thi công, quá trình tổ chức thi công. Nếu chưa đạt yêu cầu, Kiểm toán Nhà nước Đức sẽ chỉ rõ những bất hợp lý trong thiết kế, lãng phí về qui mô đầu tư so với nhu cầu, như diện tích lối đi quá lớn, quá coi trọng phần trang trí bên ngoài, dùng vật liệu quá đắt, thiết kế với độ an toàn quá cao…. từ đó đưa ra những biện pháp thay thế, tiết kiệm mà vẫn đạt được mục tiêu đề ra (trường hợp kiểm toán trước khi xây dựng), qua đó chỉ ra số tiền tiết kiệm được so với kinh phí đã phê duyệt.

Về kiểm toán tính hiệu lực của dự án, Kiểm toán Nhà nước Đức cũng chỉ ra  việc vi phạm các qui định như: Sử dụng nguồn vốn của Liên bang tài trợ cho các dự án không thuộc trách nhiệm tài trợ của ngân sách Liên bang, hoặc việc lựa chọn nhà thầu không đảm bảo yêu cầu, việc không tuân thủ các qui định về qui trình đầu tư, sự chậm trễ trong các khâu, chỉ rõ thiệt hại gây ra do vi phạm tính hiệu lực của dự án. Ý kiến của Kiểm toán Nhà nước Đức đã giúp thực thi tốt các Luật, các qui định cũng như mục tiêu của dự án.

Về kiểm toán tính hiệu quả phải được đánh giá trên góc độ toàn bộ dự án, không đưa ra ý kiến ở từng bước công việc, nội dung này cũng chỉ kiểm toán  cho những công trình đã kết thúc việc đầu tư, xây dựng, bàn giao đưa vào sử dụng. Tính hiệu quả của dự án chỉ được đánh giá khi dự án đã hoàn tất giai đoạn đầu tư, xây dựng và đã đi vào giai đoạn vận hành, sử dụng so với lộ trình,  mục tiêu đã được phê duyệt.

Thực trạng  triển khai thực hiện kiểm toán về nội dung này với một cuộc kiểm toán dự án đầu tư của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) Việt Nam :

Việc kiểm toán chỉ tiêu  3 E của dự án đầu tư xây dựng đã được đặt ra ngay từ  những cuộc kiểm toán dự án đầu tư đầu tiên của KTNN, nhưng chưa  mang tính bắt buộc và chưa kiểm toán đủ cả 3 tiêu thức, như: Cuộc kiểm toán dự án Nhà máy xi măng Bút Sơn, KTNN đã chỉ ra số tiền bị lãng phí lên tới hàng tỷ đồng, tại hạng mục móng công trình, được thi công sâu quá mức cần thiết, do thi công khi chưa có bản vẽ thiết kế. Cuộc kiểm toán dự án xây dựng cầu Sông Gianh, KTNN cũng chỉ ra các vi phạm về qui trình, thủ tục đầu tư, như: Điều chỉnh tổng mức đầu tư nhiều lần, lần cuối cùng được điều chỉnh khi công trình đã hoàn thành…Cuộc kiểm tóan dự án Hầm đường bộ qua đèo Hải Vân, KTNN cũng đã chỉ ra nhiều khoản chi trái với điều kiện hợp đồng, đồng thời cũng xác nhận về mức  hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội của dự án so với mục tiêu đã đề ra khi xây dựng dự án.

Kể từ khi Luật Kiểm toán Nhà nước ra đời và có hiệu lực, nhiệm vụ này đã được xác định rõ tại  Điều 36,  KTNN đã triển khai đưa vào thành một nội dung trong qui trình kiểm toán dự án đầu tư(Ban hành kèm theo QĐ số 05/2007/QĐ-KTNN ngày 02 tháng 8 năm 2007 của Tổng Kiểm toán Nhà nước). Tại cuộc kiểm toán dự án nhà máy thủy điện Hàm Thuận – Đa Mi.  Kết quả kiểm toán về nội dung này như sau:

Về tính kinh tế: Đoàn kiểm toán chỉ ra số tiền đáng ra có thể tiết kiệm được, như:

–         Khoản tiền chi thêm cho tư vấn hơn 3 tỷ, do lỗi khi thương thảo hợp đồng

–         Khoản tiền chi thêm mà lỗi do chất lượng bước khảo sát, thiết kế kém, dẫn đến phát sinh chi phí làm lại

–         Phát sinh thêm chi phí lãi vay do sử dụng vốn không đúng qui định: Đơn vị đã không dùng khoản tiền bảo hiểm công trình được đền bù để thanh tóan cho chi phí khắc phục về thiệt hại do bão lũ mà lại đi vay tín dụng để chi trả dẫn đến làm tăng chi phí đi vay.

–         Khoản kinh phí thanh toán cho khối lượng  nghiệm thu sai.

–         Thiệt hại về kinh tế do thi công bị chậm so với dự kiến

Về tính hiệu lực: Đưa ra ý kiến về việc thực hiện các mục tiêu đã được phê duyệt về qui mô, về tiêu chí kỹ thuật.

Về việc thực hiện các hợp đồng đã ký kết: Tiến độ, khối lượng công việc

Chỉ ra một số nội dung hợp đồng về khảo sát địa chất và công tác thiết kế một số mục không được thực hiện mà phải thay đổi hoàn toàn, tiến hành khảo sát, thiết kế lại.

Về tính hiệu quả: Đưa ra kết quả về việc so sánh giữa hiệu quả thực tế trong 5 năm  đầu tiên đưa công trình vào sử dụng và mục tiêu được phê duyệt về sản lượng điện, về ảnh hưởng phát triển kinh tế,  xã hội của công trình.

Thời gian qua việc triển khai nội dung kiểm toán tính kinh tế, tính hiệu lực, tính hiệu quả dự án đầu tư, xây dựng công trình mới dừng ở bước đánh giá những mặt đạt được, chưa so với mục tiêu đã được phê duyệt, chỉ ra những lãng phí do quản lý, những khoản bị thất thoát trong quá trình đầu tư, xây dựng công trình, các khoản lãng phí , tính hiệu quả công trình không đạt được như phê duyệt,  tính hiệu lực các văn bản bị vi phạm. Mục tiêu được phê duyệt cũng là căn cứ để Kiểm toán viên đưa ra ý kiến cuối cùng của quá trình làm việc, đây cũng là một vấn đề chưa thể khắc phục, nếu mục tiêu được phê duyệt có chứa đựng yếu tố rủi ro, kết quả kiểm toán cũng bị rủi ro theo. Thực tế nhiều công trình được phê duyệt nhưng hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu,  xây chưa xong đã lạc hậu, bất hợp lý dẫn tới phải bổ sung, trình duyệt, rất lãng phí thời gian, tiền vốn, như công trình Nhà hát chèo Trung ương là một điển hình.

Có thể thấy về thực trạng kiểm toán tính kinh tế, tính hiệu lực và hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng trong thời gian qua so với yêu cầu còn một số tồn tại như sau:

– Nhiều khó khăn, lúng túng khi triển khai thực hiện nhiệm vụ này.

– Đưa vào kế hoạch kiểm tóan nội dung kiểm tóan tính hiệu quả cho một gói thầu là chưa thỏa đáng, vì hiệu quả kinh tế phải đánh giá trên tòan dự án, khi dự án hoàn thành đồng bộ.

– Chưa triển khai  kiểm toán trước khi xây dựng công trình, chủ yếu kiểm tóan sau, bước đầu triển khai kiểm tóan trong giai đoạn thi công, vì vậy những bất hợp lý của bước khảo sát, thiết kế, phương án huy động, sử dụng vốn không được khắc phục, chỉ rút kinh nghiệm, khuyến cáo cho các dự án khác.

– Chưa kiểm toán được mục tiêu của dự án (đã tối ưu chưa) do qui chuẩn về ngành, các thông số kỹ thuật để xác định nhu cầu còn thiếu, nếu có thì đã lạc hậu, độ tin cậy thấp. Việc kiểm toán nhu cầu  còn đang gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Nhiều công trình phải ban hành đơn giá, định mức riêng(Dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn I, Hầm đường bộ qua đèo Hải Vân..), nhiều công trình vừa thiết kế, vừa thi công(Các công trình về xây dựng đường dây tải điện) vv…

– Qui trình kiểm toán dự án đầu tư về  kiểm toán tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả của dự án đầu tư(Mục 2 chương III) còn chưa cụ thể, như: không phân định theo tiêu chí về tính kinh tế, tính hiệu quả, tính hiệu lực cho dự án, mà 3 tiêu chí này được đánh giá chung theo từng bước công việc của quá trình đầu tư, như: Bước lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư, bước lựa chọn nhà thầu, bước thiết kế, dự toán, bước hợp đồng và thực hiện hợp đồng. Quá trình quản lý thi công xây dựng; điều kiện, năng lực của tổ chức cá nhân trong hoạt động xây dựng; qui trình kiểm toán cũng chưa phân định phạm vi về nội dung kiểm toán tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả cho từng cuộc kiểm toán trước, trong và sau khi đầu tư, xây dựng công trình.

Nguyên nhân của  những tồn tại trên,  theo chúng tôi  đó là:

– Chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm về kiểm toán nội dung này.

– Trình độ kiểm toán viên chưa đồng đều, người có trình độ, có kinh nghiệm đủ năng lực chiếm tỷ lệ thấp.

– Văn bản, chế độ, chính sách của Nhà nước về quản lý đầu tư còn chưa theo kịp thực tế, như: Chỉ tiêu về suất đầu tư, đơn giá, định mức chưa đủ, nhiều khi lạc hậu…

Để khắc phục những hạn chế trên, trước mắt theo chúng tôi cần triển khai các nội dung sau:

– Tăng cường học tập, trau dồi để đạt được chuẩn kiến thức một cách thống nhất, tương đối đồng bộ cho Kiểm toán viên thông qua các lớp đào tạo theo chuyên đề, mời các giảng viên có kinh nghiệm, đưa ra các tình huống thảo luận, đóng vai, nhằm làm sáng tỏ các vấn đề. Phải coi việc học tập, bồi dưỡng kiến thức là một nhiệm vụ thường xuyên.

– Hoàn thiện qui trình kiểm toán về nội dung này theo hướng: Cụ thể, rõ ràng cho từng bước công việc, cho từng cuộc kiểm toán(trước, trong và sau khi xây dựng dự án).

– Chưa kiểm tóan tính hiệu quả cho một cuộc kiểm tóan dự án đang trong giai đoạn thi công, hoặc mới hoàn thành một phần.

Trên đây là một số suy nghĩ, trăn trở trong quá trình thực tế kiểm toán tính kinh tế, tính hiệu lực và tính hiệu quả của dự án đầu tư, chúng tôi cũng mạnh dạn nêu ý kiến, rất mong nhận được sự đóng góp  từ nhiều đồng nghiệp trên lĩnh vực đầu tư, xây dựng trong Kiểm toán Nhà nước để việc kiểm toán tính  kinh tế, tính hiệu lực, tính hiệu quả dự án đầu tư, xây dựng công trình ngày càng được hòan thiện và mang lại hiệu quả.

Kiểm toán trẻ

Thẻ: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: